Ben ik lui of gewoon kapot? (Spoiler: het tweede)

Ken je dat? Je ligt neer omdat je lichaam aanvoelt alsof je net een marathon hebt gelopen, maar zonder de heroïsche medaille en het applaus op het einde. En daar komt het weer: dat stemmetje in je hoofd dat fluistert dat je eigenlijk gewoon lui bent. Terwijl je lichaam schreeuwt om rust, zit jij jezelf op te vreten omdat je niet ‘productief’ bent. En alsof dat nog niet genoeg is, heb je ook nog de buitenwereld die oprecht verbaasd opmerkt: “Maar je ziet er nochtans goed uit?” Ah ja, want als pijn zichtbaar was, zou er natuurlijk een knipperend waarschuwingsbord op je voorhoofd staan. Het blijft toch straf hoe we met z’n allen lijken te denken dat als iets niet zichtbaar is, het ook niet echt bestaat. Een gebroken been? Oké, dat snappen we. Gips, krukken, allemaal heel tastbaar. Maar chronische pijn, extreme vermoeidheid? Dat past niet in het plaatje van wat ‘ziek’ hoort te zijn, dus het wordt al snel afgedaan als een overdreven gevoel of iets dat je ‘in je hoofd’ hebt gehaald. En zo blijf je steken tussen je eigen vermoeidheid en het gevoel dat je het toch maar moet blijven uitleggen, want stel je voor dat iemand denkt dat je je aanstelt.

Nee, je bent niet lui.

Laat ons dat schuldgevoel even ontleden. Want nee, je bent niet lui. En ja, dat je er ‘goed’ uitziet betekent echt niks. Het wordt tijd dat we die mythes gewoon even collectief bij het grofvuil zetten. Je bent niet lui. Lui zijn is met volle energie beslissen dat je geen goesting hebt om iets te doen. Uitgeput zijn, dat is wél willen maar niet kunnen. Dat is liggen in je zetel met een hoofd vol plannen, maar een lichaam dat niet meewerkt. Dat is bij het opstaan al weten dat je batterij vandaag maximum tot de middag meegaat. En als je dan tóch iets doet, betaal je daar de dagen nadien de prijs voor. Luiheid en chronische uitputting zijn geen verre neven van elkaar, het zijn twee compleet verschillende werelden. Dus stop met tegen jezelf te zeggen dat je gewoon ‘wat harder je best moet doen’, want het is simpelweg niet waar. En dan is er die klassieker: “Maar je ziet er goed uit.” Ah ja, want als je écht moe of ziek zou zijn, dan zou je er op zijn minst grauw en ellendig moeten bijlopen, toch? Het is eigenlijk absurd hoe we verwachten dat pijn en uitputting een soort visuele handleiding volgen. Maar zo werkt het niet. Je ziet mij misschien op dit moment rechtstaan en lachen, maar je ziet niet de drie uur recuperatie die daaraan voorafging. Je ziet me een babbeltje slaan op een familiefeest, maar niet hoe ik daarna in mijn auto zit en even moet bekomen voordat ik naar huis rij. Je ziet dat ik buitenkom voor een korte wandeling, maar niet dat ik nadien twee uur moet liggen om te recupereren. Je ziet me misschien in de winkel, maar niet hoe ik in de rij sta te rekenen of ik nog genoeg energie overhoud om de zakken naar huis te dragen. En dat is de valkuil: omdat mensen alleen de ‘goede’ momenten zien, denken ze dat de rest wel meevalt. Terwijl jij de realiteit kent, en die is heel wat minder Instagramwaardig.

Denk niet aan alles wat je niet gedaan hebt, maar aan het feit dat je lichaam keihard werkt om je recht te houden.

En dan is er nog dat venijnige schuldgevoel dat zich opdringt telkens je rust neemt. Alsof je aan het spijbelen bent van het leven. Alsof je een checklist moet afwerken vooraleer je rust verdient. Alsof je moet bewijzen dat je écht moe bent voordat je een pauze mag nemen. Maar laten we eerlijk zijn: rust is geen luxe, het is een basisbehoefte. Net zoals eten en slapen. Je lichaam geeft aan dat het nodig is, en elke keer dat je dat negeert, vergroot de rekening alleen maar. Jezelf forceren helpt niet. Het enige wat je bereikt is dat je crasht, en daar heeft niemand iets aan. En alsof dat allemaal nog niet lastig genoeg is, komt daar ook nog het voortdurende spanningsveld bij tussen wat je wil en wat je kan. Je wil dingen plannen, je wil vooruit, je wil ergens naartoe werken – maar je weet gewoon nooit hoe je je morgen gaat voelen. Dus zeg je afspraken af en voel je je schuldig, of ga je tóch en weet je dat je achteraf een prijs betaalt. En intussen draait de buitenwereld gewoon door, terwijl jij vaak moet balanceren tussen ‘mij goed houden’ en ‘niet alles afzeggen en in een isolement verdwijnen’. Dus de volgende keer dat je in bed ligt en denkt: “Ben ik lui of gewoon op?” wees dan even lief voor jezelf. Denk niet aan alles wat je niet gedaan hebt, maar aan het feit dat je lichaam keihard werkt om je recht te houden. En als iemand zegt “Maar je ziet er goed uit”, glimlach dan en antwoord droog: “Ja hè? Acteren was een gemiste roeping.”